30 sierpnia 2020 r., na placu przy kościółku pod wezwaniem Narodzenia Najświętszej Marii Panny na Juście, odbyło się uroczyste odsłonięcie tablicy upamiętniającej porucznik-pilot Janinę Lewandowską z domu Dowbor-Muśnicką, zamordowaną w Katyniu 22 kwietnia 1940 r. To właśnie w tym kościółku, przed obliczem naszej juścieńskiej Pani, zawarła ona w dniu 17 sierpnia 1939 r. związek małżeński z pilotem-instruktorem Mieczysławem Lewandowskim. Jej życie związało się z naszą gminą, szczególnie z Tęgoborzem bowiem tu latała na szybowcach startując z góry Jodłowiec i tu poznała swojego przyszłego męża. Jej tragiczna śmierć, podobnie jak wielu polskich oficerów zamordowanych w Katyniu, Ostaszkowie, Kozielsku, Starobielsku jest symbolem martyrologii, ale i heroizmu polskiego narodu.

Janina Lewandowska urodziła się 22 kwietnia 1908 r. w Charkowie. Pilot szybowcowy i samolotowy, podporucznik pilot lotnictwa Wojska Polskiego II RP, jedyna kobieta-żołnierz zamordowana w Katyniu, pośmiertnie awansowana na stopień porucznika. Była córką generała Józefa Dowbor-Muśnickiego, dowódcy Powstania Wielkopolskiego i Agnieszki z domu Korsońskiej. Po powrocie rodziny do Polski zamieszkała z rodzicami w majątku Batorowio. Będąc w gimnazjum im. Generałowej Zamoyskiej w Poznaniu zainteresowała się szybownictwem. Była członkinią Aeroklubu Poznańskiego. Ukończyła Wyższą Szkołę Pilotażu oraz kursy we Lwowie i w Dęblinie w zakresie radiotelegrafii. Była pierwszą kobietą w Europie, która wykonała skok spadochronowy z wysokości 5 km. Podczas pokazów szybowcowych w Tęgoborzu, poznała instruktora-pilota Mieczysława Lewandowskiego, z którym zawarła cywilny związek małżeński w dniu 10 czerwca 1939 r., a ślub kościelny dnia 17 sierpnia 1939 r. w kościółku na Juście. W drodze do Rumunii, prawdopodobnie 22 września w rejonie Husiatyna, dostała się do niewoli sowieckiej. Była przetrzymywana najpierw w Ostaszkowie, potem w obozie w Kozielsku. Jej osobę wspominali w sporządzonych pamiętnikach obozowych inni jeńcy obozu kozielskiego: mjr Kazimierz Szczekowski i Włodzimierz Wajda opisując, iż „trzyma się dzielnie i wzorowo”. Według stryja Janiny Rafała Bnińskiego, więźnia Kozielska, Janina Lewandowska na terenie obozu uczestniczyła w tajnym życiu religijnym obozu m.in. wypiekając opłatki hostii, za co była represjonowana przez władze obozowe. W dniu swoich urodzin, 22 kwietnia 1940 r., została zamordowana w Katyniu przez funkcjonariuszy NKWD. Minister Obrony Narodowej, decyzją Nr 439/MON z dnia 5 października 2007 r., awansował ją pośmiertnie do stopnia porucznika. Awans został ogłoszony w dniu 9 listopada 2007 r. w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

Pełna fotorelacja na stronie: https://www.lososina.pl/pl/206/938/por-pilot-janina-lewandowska-upamietniona-przy-kosciolku-na-juscie.html

(fot. Immart Mateusz Pławecki oraz Zespół Euro Film Nowy Sącz)

Podobne

W tych trudnych czasach miło nam poinformować, że pozyskaliśmy dofinansowanie w wysokości 7000, 00...

Zapraszamy na kolejne, zdalne, listopadowe spotkanie Klubu Nauczyciela PO LEKCJACH. Tym razem na...

Od soboty w całym kraju obowiązują nowe zasady bezpieczeństwa. Po przeanalizowaniu nowego...